Bilim Güncesi“Benim manevi mirasım bilim ve akıldır” – Atatürk

Değişinimlerin (mutasyonların) açıklamasını daha önce yapmış, bunların canlıların evrimindeki rolünü açıklamıştım. Ayrıca, çoğunlukla etkisiz veya zararlı olan bu değişikliklerin zaman zaman canlıya yarar da sağlayabildiklerini bir yazıda dört, diğer bir yazıda da bir örnekle açıklamıştım.

DNA'nın yapısına ve şekline aşina olmayanların, Howard Hughes Tıp Enstistüsü'nün aşağıdaki kısa videosu sayesinde bu süreci gözlerinin önüne daha iyi getirebileceklerini umarım.

Bu haftaki Science dergisinde yararlı mutasyonlara yeni bir örnek yayınlandı. California Teknoloji Enstitüsü'nden -Nobel ödüllü- Prof. David Baltimore ve ekibi, domuz gribi virüsünün yayılmasını sağlayan bir mutasyonu tanımladı [Bloom vd, 2010; Holmes, 2010].

Domuz gribi virüsü diye bilinen H1N1'in bazı örneklerinin zaten yararlı bir mutasyon taşıdığı biliniyordu. Bu mutasyon, virüsün çoğalmasını engelleyen bir ilâca (oseltamivir, namı diğer Tamiflu) karşı bağışıklık sağlıyor, ama yan etki olarak virüsün yayılmasını yavaşlatıyordu. Bu nedenle de fazla yayılamıyor ve pek de ciddi bir sağlık sorununa dönüşecekmiş gibi durmuyordu.

Ancak 2007-2008 sezonundaki domuz gribi, hem dirençliydi, hem de hızla yayıldı. Yavaş olması beklenen dirençli virüs nasıl olup da bu kadar hızlanmıştı? Devamını okuyun »

Değişinimler (mutasyonlar), canlılardaki çeşitliliğin ana kaynağıdır. Bir gendeki değişinim, canlının bulunduğu ortamda yaşama ve çoğalma şansını artırıyorsa sonraki nesillerde daha çok canlıya geçerek o genin o topluluktaki sayısını artırır. Bulunduğu canlının çoğalma şansını azaltan değişinimler ise daha az canlıya geçtikleri için ayıklanırlar. Yararlı değişinimlerin birikmesi, zararlı olanların ayıklanması sayesinde, bulundukları ortama daha iyi ayak uydurmuş canlılar gelişir.

Değişinim denince akla önce zararlı etkiler gelse de birçok yararlı değişinim vardır ve oluşmaktadır. Bu yazıda önce bilim adamlarınca incelenmiş yararlı değişinim örneklerinden dördünü aktarıyor, ardından değişinimlerin moleküler temeli hakkında bilgi veriyorum. Devamını okuyun »